ارسطو و موجودات ماه نشین او!

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email
ارسطو جزء اولین متفکرهای دانشمند مسلک بود و برای همین کارهای زیادی کرد: فیزیک و زیست‌شناسی را اختراع کرد (هرچند که باز هم به آنها می‌گفتند فلسفه!)، روش استدلال را متحول کرد و علاوه بر اینها، به کیهان‌شناسی، سیاست، کانی‌شناسی و شیمی هم سرک کشید. یک مقدار از وقتش را هم صرف نوشتن درباره ورزش کرد و یک چیزهایی هم درمورد لوازم آرایش نوشت.
ارسطو

فهرست مطالب

یونانی‌های باستان جزء اولین آدم‌هایی بودند که دانش را جدی گرفتند. خوشبختانه ارسطو هم در آن دوره بود. آنها در زمان و مکانی زندگی می‌کردند که کنجکاوی در مورد مسائل، کار خوبی به حساب می‌آمد (البته به شرطی که مرد بودی و اتفاقاً برده هم نبودی). در این صورت اجازه داشتی در مورد همه‌چیز فکر کنی و برای خودت حدس‌هایی بزنی. و این همان کاری است که یونانی‌ها می‌کردند.

ارسطو در یونان

 

البته همه هم اسم فیلسوف‌های یونان باستان را دانشمند نمی‌گذارند، چون درست است که آنها سعی خودشان را می‌کردند که توضیحی برای به وجود آمدن دنیا و راز سرِپا ماندنش پیدا کنند، اما برای این کار، فقط می‌نشستند و به مغزشان حسابی فشار می‌آوردند تا نظریه‌ای تو سرشان شکل بگیرد؛ بعد هم تا نصفه‌شب بیدار می‌ماندند، قهوه می‌خوردند و سرِ آن نظریه، با همدیگر بحث می‌کردند و کاری که نمی‌کردند، این بود که با آزمایش یا سنجش یا مشاهده دقیق، از درست بودن ایده‌هایشان مطمئن بشوند.

بنابراین آن‌وقت‌ها هیچ راهی برای رد یا تأیید یک نظریه وجود نداشت و به همین دلیل هم بعضی از نظریه‌ها یک جورهایی عوضی بود…

کنجکاوی یونانی ها

دانم که ندانم

معروف است که سقراط با وجود آن همه دانش، همیشه میگفت: «دانم که ندانم.»

افلاطون که سال‌ها بعد از اولین متفکران و فیلسوف‌های دانشمند مسلک یونانی زندگی می‌کرد، حدود ۳۸۷ سال قبل از میلاد، یک فرهنگستان راه انداخت و اسمش را گذاشت آکادمی (که اتفاقاً اسم دهن پُرکنی هم از آب درآمد).

آکادمی ـ یا پدرجَدِّ دانشگاه‌های امروزی ـ جایی بود که فیلسوف‌ها دور هم جمع می‌شدند، تا می‌توانستند فکر می‌کردند، بعدش ناهار می‌خوردند و تا دلت بخواهد پرچانگی می‌کردند. بیست سال بعد، شاگرد جدیدی وارد این مدرسه شد…

نظریه ارسطو

ارسطو کارش را کاملاً علمی شروع کرد، اما متأسفانه نظریه‌هایش طوری تفسیر شد که علمی شدن آنها تا هزار سال دیگر عقب افتاد.

هشدار: باید ببخشی که تو این فصل از جزئیات مربوط به زندگی ارسطو خبری نیست. چرا؟ چون کلاً در مورد او اطلاعات زیادی وجود ندارد؛ ارسطو خیلی سال پیش زندگی می‌کرده و برای همین اطلاعات مربوط به زندگی خصوصی‌اش سال‌ها پیش فراموش شده. همه اطلاعات ما در مورد او همین است که:

مل موهای به روز

تازه، هیچ‌کس به شماره‌های یک و دو اطمینان ندارد! اما یک چیز مسلم است که واقعاً کله‌دار و خیلی باهوش بود، طوری که افلاطون که خودش واقعاً خَفن بود، اسمش را گذاشته بود «مُخ».

ارسطو ۳۸۴ سال قبل از میلاد، در یک شهر کوچک و قشنگ به اسم استاگیرا در شمال یونان به دنیا آمد. چیزی نگذشت که پدرش پزشک مخصوص شاه آمونتاس، پادشاه مقدونیه شد و به این ترتیب بیشتر دوران بچگی ارسطو در دربار گذشت و با فیلیپ، پسر پادشاه، دوست شد. ارسطو تازه نوجوان شده بود که پدر و مادرش را از دست داد و ۱۷ سالش بود که قَیمش فکر کرد وقتش است ارسطو برود دنبال تحصیلات درست و حسابی:

نظریه ی افلاطون

ارسطو تو آکادمی افلاطون ثبت نام کرد و ۲۰ سال آنجا ماند؛ اولش به عنوان دانشجو و بعدها به عنوان معلم.

«فکر کردن» را به خودت یاد بده

با اینکه ارسطو و افلاطون خیلی با هم رفیق بودند، نظرشان در مورد همه‌چیز با هم یکی نبود، مخصوصاً در مورد اینکه کارشان را چطوری انجام بدهند:

افلاطون عقیده داشت مشاهده کردن در شأن یک متفکر خوب نیست و هر روزی که خودت را تو یک اتاق تاریک حبس نکنی، چشم‌هایت را نبندی و خودت را با فکر کردن خفه نکنی، آن روز را هدر داده‌ای. برعکس او، ارسطو فکر می‌کرد راه سردرآوردن از جهان و کائنات این است که به آن نگاه کنی و بعد درباره‌شان فکر کنی.

به عبارت دیگر، ارسطو فکر می‌کرد وسیله شناختن دنیا علم است، نه فلسفه (البته خودش هم مسئله را دقیقاً این‌طوری مطرح نمی‌کرد و در واقع تا چند هزار سال بعد، هیچ‌کس عقلش به این حرف نمی‌رسید).

بیشتر بخوانید
از نوابغ دنیای باستان تا نوابغ دنیای مدرن

ارسطو، اولین متفکر دانشمند مسلک

اصرار ارسطو به اینکه آدم‌ها قبل از اینکه چیزی درباره جهان بگویند، باید آن را با دقت مشاهده کنند، اولین و بنیادی‌ترین قانون دانش است.

ارسطو جزء اولین متفکرهای دانشمند مسلک بود و برای همین کارهای زیادی کرد: فیزیک و زیست‌شناسی را اختراع کرد (هرچند که باز هم به آنها می‌گفتند فلسفه!)، روش استدلال را متحول کرد و علاوه بر اینها، به کیهان‌شناسی، سیاست، کانی‌شناسی و شیمی هم سرک کشید. یک مقدار از وقتش را هم صرف نوشتن درباره ورزش کرد و یک چیزهایی هم درمورد لوازم آرایش نوشت.

رو مد بودن

دنیای ساده‌تر

حتماً تو هم متوجه درخشش و خوشگلی ستاره‌ها شده‌ای. مطمئناً در دوران‌های خیلی قدیم هم ـ یعنی قبل از اینکه این چراغ‌های قدبلند و پرنور خیابانی، یا این آلودگی هوای دلپسند اختراع بشود که نگذارد ستاره‌ها را ببینی آدم‌هایی که وقت زیادی داشتند، محو آسمانِ شب می‌شدند و از خودشان می‌پرسیدند چرا آسمان با زمین و دریا فرق دارد، این ستاره‌ها چی هستند، چرا حرکت می‌کنند و چرا کهکشان‌ها شبیه اسم‌هایی که رویشان گذاشته‌اند، نیستند.

ارسطو یکی از این آدم‌ها بود و در مورد اینکه ستاره‌ها از چی ساخته شده‌اند، نظریه شسته رفته و ساده‌ای داشت؛ در مورد همه‌چیز دیگر هم همین‌طور. اصولاً تو آن دوره و زمانه رسم بود که هرکس که اسم خودش را متفکر می‌گذاشت، می‌رفت تو نخ دنیا و پدیده‌هایش که بفهمد همه‌چیز از چی ساخته شده.

ارسطو و ایده هایش

ether، ارسطو معتقد بود اثیر «عنصر پنجم» است.

پس می‌بینیم که ارسطو فکر می‌کرد پنج ماده (یا عنصر) مختلفی که جهان را ساخته‌اند، عبارتند از: خاک، هوا، آتش، آب و اثیر.

اسرار دانش

این نظریه ارسطو که هر جسمی از ماده ساخته شده، امروز کاملاً مشخص است. اما چند هزار سال پیش، آدم‌ها خرافاتی بودند و عقیده داشتند که همه‌چیز ساخته ذهن یا الهگان است. نظریه ماده ارسطو آدم‌ها را تشویق می‌کرد که مسائل را از راه علمی بررسی کنند.

مستند نوابغ دنیای باستان

در این مستند بتانی هیوز به دنبال بهترین متفکران دوران باستان به هندوستان،یونان،چین سفر می کند تا با این متفکرین برجسته که بودا ،سقراط و کنفسیوس هستند آشنا شود.

دانلود مستند نوابغ دنیای باستان ( 3 قسمت ) از مجموعه ویژه برنامه با دوبله شبکه بی بی سی فارسی

کنفوسیوس : کنفوسیوس، آن چنان که پرآوازه است که از مشاهیر و بزرگان کل تاریخ بشریت به شمار می رود، او حکیمی چینی بود.
به اعتقاد برخی افراد، کنفوسیوس برای ملت چین و گروهی از مردم خاور دور، حکم پیامبران را دارد و برای عده ای افکار کنفوسیوس، حکمت سقراط را تداعی می کند.

سقراط : سقراط (به یونانی: Σωκράτης) فیلسوف یونان کلاسیک اهل آتن و یکی از بنیانگذاران فلسفهٔ غرب بود.
سقراط را اولین فیلسوف اخلاق در غرب می‌دانند.
او در سال ۴۷۰ قبل از میلاد متولد شد و در سال ۳۹۹ قبل از میلاد کشته شد

بودا : بودا لقبی است که در آیین بودایی به هر کسی که به «روشنی» (بودهی) رسیده باشد اطلاق می‌شود گرچه از آن بیشتر برای اشاره به سیذارتا گوتاما بودا، بنیانگذار آیین بودا استفاده می‌شود.
واژه بودا یعنی بیدار شده یا به عبارت دیگر، کسی که به روشنی رسیده‌است.

ارسطو معتقد بود وظیفه کسی که ما امروزی‌ها بهش دانشمند می‌گوییم، این است که «ماهیت» چیزها را کشف کند.

منظور او از ماهیت، درست همان چیزی است که ما وقتی می‌گوییم طبیعت کرم ابریشم این است که تبدیل به پروانه بشود، یا طبیعت زنبور این است که نیش بزند، در نظر داریم.

بیشتر بخوانید
لئوناردو داوینچی, نابغه یا نقاشی هنرمند؟

ارسطو سعی می‌کرد جهان را به این صورت تشریح کند که عبارت است از موجودات زنده‌ای که همگی می‌خواهند مطابق طبیعت و ماهیتشان زندگی کنند. از نظر او، اجسام بی‌جان هم ماهیت داشتند ـ هرچند که مال آنها زیاد جذاب نبود، اما به هرحال ماهیت بود.

اینها را از قول ارسطو می‌گویم:

مثلاً طبیعت خاک (که شامل سنگ‌ها، فلزات و بقیه جامدات می‌شود)، این است که سنگین باشد و به سمت مرکز زمین حرکت کند. بنابراین اگر یک مشت خاک را از بالا بریزی پایین و اجازه بدهی مطابق «خواسته‌اش» رفتار کند، میل طبیعی‌اش این است که مستقیم برود به سمت زمین. ارسطو از نیروی جاذبه خبر نداشت و فقط این فکر تو سرش بود که چیزها «می‌خواهند» به طرف جایگاه طبیعی‌شان بروند. خب، از نظر اصول علمی این حرف کمی پرت و پلا بود، اما باز هم از هیچ بهتر بود.

ارسطو می‌گفت که طبیعت آب این است که یک کم سبک‌تر از خاک باشد و روی سطح زمین ولو بشود.

طبیعت هوا این است که از آب و خاک سبک‌تر باشد و برای همین بالای زمین و دریا قرار می‌گیرد.

طبیعت آتش این است که از هوا سبک‌تر باشد و برای همین است که شعله‌های آتش خودشان را به سمت بالا می‌کشند و… بالای لایه هوا، یک لایه آتش است و ماه لب این لایه قرار دارد.

ارسطو فکر می‌کرد خاک، هوا، آتش و آب هم ویژگی‌های طبیعی خودشان را دارند: خاک خشک و سرد است، آب خیس و سرد، هوا خیس و داغ و آتش خشک و داغ است.

خودمانیم، با این تعریف‌ها که شنیدیم، دنیا باید جای بی‌مزه و ملال‌آوری باشد: یک کره خاکی که یک اقیانوس همه‌جایش را پوشانده، یک لایه جو دورش را گرفته و یک پوسته آتشین دور آن لایه جو چرخیده.

اما ارسطو معتقد بود که خورشید همه‌چیز را قاتی پاتی می‌کند و یک جورهایی به دنیا حال می‌دهد. در ضمن فکر می‌کرد باید خدایی پشت سر همه اینها باشد که همه‌چیز را خیلی منطقی و منظم و هماهنگ با هم طراحی کرده و با نظمی آفریده که حالا حالاها مثل ساعت کار کند.

ارسطو

یک چیز دیگر ـ که خیلی هم مهم بود ـ ارسطو عقیده داشت شعور آدمیزاد در حدی هست که بتواند جهان را درک کند و از پدیده‌هایش سر دربیاورد.

اسرار دانش

اکثر تمدن‌های اولیه معتقد بودند جهان هستی، مکانِ تو در تو و گیج‌کننده‌ای است و الهگان بداخلاق یا کم‌عقلی آن را اداره می‌کنند که کارهایشان قابل پیش‌بینی نیست. اما یونانیان باستان باور مثبت و خوش‌بینانه‌ای داشتند که باور اصلی و اولیه همه دانشمندان هم هست: جهان با نظم و قوانینی اداره می‌شود که آدمیزاد می‌تواند درباره‌اش تفکر کند.

مردم فکر می‌کردند ارسطو خیلی سرش می‌شود و خودش هم معتقد بود مردم درست فکر می‌کنند. محال بود کسی کلمه «نمی‌دانم» را از دهنش بشنود (البته نه به این دلیل که فارسی بلد نبود!). ارسطو با تکیه به هوش عجیب و غریبی که داشت و با استفاده از چندتا اصل ساده و تصمیم قاطع برای اینکه زیاد هم با دقت جهان را بررسی نکند که مطمئن بشود نظریه‌هایش درست است یا نه، همه‌چیز را توجیه می‌کرد.

عنصر پنجم ارسطو

نظریه ارسطو خیلی چیزها را شسته و رفته توجیه می‌کرد:

طومار محرمانه ارسطو
طومار محرمانه ارسطو

اما ارسطو به همین‌ها قناعت نکرد، چون مطمئن بود خورشید، ستاره‌ها و سیاره‌ها خیلی با زمین فرق دارند. تا آنجا که عقل او قد می‌داد، غیر از چندتا حرکت آرام و منظم و تکرارشونده، هیچ تغییری در آسمان پیش نمی‌آمد ـ خورشید هر روز از این طرف آسمان می‌رفت به آن طرف آسمان؛ ستاره‌ها و سیاره‌ها هم همین کار را می‌کردند، منتها جابه‌جا شدن سیاره‌ها یک جورهایی پیچیده‌تر بود.
ارسطو می‌گفت که ستاره‌ها، خورشید، سیاره‌ها و ماه از عنصر پنجم که اسمش اَثیر است، درست شده‌اند. می‌گفت این عنصر نه داغ است، نه سرد، نه خشک و نه تر و اجسامی که از اثیر ساخته شده‌اند ـ مثل سیاره‌ها ـ برخلاف اجسام زیر ماه که به طور طبیعی روی خطوط مستقیم حرکت می‌کنند، حرکتشان دایره‌وار است. در ضمن این اجسام هیچ‌وقت از بین نمی‌روند. شهاب‌سنگ (ستاره دنباله‌دار) یک لحظه می‌آید و می‌رود، پس نمی‌تواند از جنس اثیر باشد و پیش خودش نتیجه گرفت که دلیل ناپایدار بودن این اجسام این است که ماورای ماه قرار نگرفته‌اند و قاعدتاً باید در جو زمین باشند!
خیلی خب، می‌بینی که جهان در چند جمله خلاصه شد و برای همه‌چیز تعریفی پیدا شد. تا اینجا اوضاع داشت به خوبی و خوشی پیش ‌می‌رفت؛ اما مشکل کار این بود که ارسطو کاری را که دانشمندهای امروزی می‌کنند، نمی‌کرد: نه بررسی و سنجش می‌کرد، نه آزمایشی انجام می‌داد و نه چیزی را محاسبه می‌کرد. خب آن زمان «علم» هنوز درست و حسابی اختراع نشده بود و ارسطو به‌جای این بررسی‌های علمی، فقط درباره چیزها فکر می‌کرد. و این‌جوری شد که همه‌چیز به کلی عوضی از آب درآمد:

بیشتر بخوانید
استیون هاوکینگ و سیاه چاله ها

طومار محرمانه ارسطو

متأسفانه همه این نظریه‌ها غلط هستند. در واقع…

۱. دلیل سقوط اجسام به سمت مرکز زمین این نیست که زمین جایگاه طبیعی آنهاست، دلیلش این است که قوه جاذبه آنها را به طرف خودش می‌کشد. بنابراین زمین می‌تواند حرکت کند و مشکلی هم پیش نمی‌آید.

سیارات

۲. روی زمین کشش و اصطکاک وجود دارد و به همین دلیل مجبوری چیزی را که می‌خواهی حرکت کند، مثل چرخ‌دستی، مدام هُل بدهی وگرنه سرجایش می‌ایستد. اما اگر جسمی را روی یخ پرتاب کنی یا هُل بدهی و بعد ولَش کنی، تا مدتی به حرکت ادامه می‌دهد.

هول دادن جسم سنگین

۳. جسمی که پرتاب شده باشد، روی یک خط منحنی حرکت می‌کند، نه خط مستقیم.

جسم پرتاب شده

۴. این یکی را فعلاً بی‌خیال شو و بگذار به عهده گالیله.

پس دو نمره از ده نمره فیزیک ارسطو کم می‌شود.

مار و پله

بیست سال از اقامت ارسطو تو آکادمی می‌گذشت که یک روز افلاطون احساس کرد حالش خوب نیست و بعد…

زندگی نامه مشاهیر فلسفه

ارسطو که خیلی باهوش بود، خانواده‌اش پول زیادی برایش می‌فرستادند و فقط ۳۷ سالش بود، احتمالاً انتظار داشت بشود مرد شماره یک آکادمی. اما این شغل به خواهرزاده افلاطون رسید و ارسطو جنگی سوار کشتی شد و رفت به دربار هِرمیاس حکمران آتارنوس. هِرمیاس قبلاً تو آکادمی همشاگردی ارسطو بود و با همدیگر جور بودند. بعد از مدتی ارسطو با پِتیاس، خواهر‌زاده هرمیاس ازدواج کرد. می‌گویند ارسطو در تمام ماه عسلشان مشغول جمع‌آوری جک و جانورهای دریایی بوده.

زندگی نامه مشاهیر فلسفه

کار بعدی ارسطو اختراع علم جانورشناسی بود؛ کاری که هیچ‌کس دیگری بهش علاقه نشان نمی‌داد، چون همه فکر می‌کردند حیوانات، موجودات بوگندو و بی‌کلاسی هستند. اما ارسطو می‌گفت:

«باید بدون خجالت و سرافکندگی روی تک‌تک حیوون‌ها مطالعه کنیم، چون تو وجود هرکدومشون یه چیز طبیعی و یه چیز زیبا پیدا می‌شه.»

بعد از آن ارسطو راه افتاد این‌ور و آن‌ور، و به ساحل و جاهایی که آب دریا بین صخره‌ها جمع شده بود، سرک کشید (آخر او عاشق کنار دریا بود) تا جانورهایی برای مطالعه و تشریح پیدا کند (البته از پاره کردن شکم حیوان‌ها اصلاً خوشش نمی‌آمد، اما خودش را مجبور می‌کرد).

راستش ارسطو نکته‌بین‌ترین آدم دنیا نبود و حتی گاهی چیزی را که می‌شنید، بدون اینکه خودش آن را بررسی کند، باور می‌کرد. بله، قبول دارم که این روش خیلی هم دانشمندانه نبوده، اما به نظرم سرش خیلی شلوغ بوده و وقتی برای تحقیق نداشته. یک نمونه‌اش هم اینکه خیال می‌کرده تعداد دندان‌های مردها بیشتر از زن‌هاست؛ یا اینکه نر یا ماده شدن بز بستگی به این دارد که وقتی نطفه‌اش بسته می‌شود، باد از کدام طرف بوزد.

بیشتر بخوانید
نابغه - فیلم زندگی انیشتین

یک وقت به سرت نزند ارسطو را مسخره کنی، چون چیزهای معرکه‌ای را هم کشف کرده. مثلاً: حتماً برایت پیش آمده که تو هواپیما گوشَت بگیرد و وقتی یک خمیازه مصنوعی می‌کشی تا گرفتگی گوشت باز شود، صدای تِقِ مسخره‌ای بشنوی؟ علتش وجود مجرایی است که گوش داخلی را به پشت گلو وصل می‌کند.

ارسطو این مجرا را کشف کرد، اما این موضوع فراموش شد و این مجرا حدود سال ۱۵۵۰ میلادی دوباره کشف شد. ارسطو علاوه بر این کشف کرد که دلفین ماهی نیست و زنبورهای عسل توی کندویشان یک رئیس دارند.

آزمایش های علمی ارسطو

ارسطو روی هر نوع حیوانی جداگانه تحقیق نمی‌کرد، برای اینکه می‌خواست آنها را به هم ربط بدهد و دسته‌بندی کند. قبل از ارسطو، حیوان‌ها فقط با توجه به تعداد پاهایشان دسته‌بندی می‌شدند:

آزمایش های علمی دانشمندان

ارسطو تصمیم گرفت حیوان‌ها را برحسب نوع خونشان و نوع تخمی که می‌گذارند (اگر تخم‌گذار باشند) دسته‌بندی کند. امروز هم برای این کار از سیستمی استفاده می‌کنیم که یک جورهایی به این دسته‌بندی شباهت دارد.

موجودات ماه‌نشین

ارسطو هم مثل بقیه یونانی‌های باستان، حسابی تحت تأثیر طرحی قرار گرفته بود که خودش در مورد ماهیت و نظام جهان ارائه کرده بود و می‌خواست همه‌چیز را با نظریه‌ای که زیادی ابتدایی و پیش‌پا افتاده بود، تعریف و توجیه کند.

پیش خودش حساب می‌کرد که همه موجودات زنده با یکی از عناصر چهارگانه‌ای که روی زمین موجود است، مرتبط هستند: ماهی‌ها موجودات آبی هستند و تو دریا و رودخانه‌ها زندگی می‌کنند؛ گیاهان موجودات خاکی هستند و روی زمین پیدا می‌شوند، حیوانات و پرنده‌ها موجودات هوایی‌اند و تو هوا و آسمان زندگی می‌کنند؛ و موجودات آتشین… اووم‌م‌م‌م… احتمالاً باید…

بیوگرافی ارسطو

اما مشکل بزرگ ارسطو و بقیه متفکران یونان باستان این بود که: وقتی فکری به سرشان می‌زد و نظریه‌ای می‌دادند، ازش دفاع می‌کردند و برایشان مهم نبود که مدرک و نشانه‌ای برای استدلالشان وجود دارد یا نه.

ارسطو به مدرسه برمی‌گردد…

ارسطو بعد از اینکه چند سالی با خوشحالی به هر سوراخی سرک کشید و با اکراه، حیوان‌هایی را که توی سوراخ‌ها پیدا می‌کرد تکه‌تکه کرد، به گوشش رسید که فیلیپ، دوست بچگی‌اش که پادشاه مقدونیه شده بود، پسری دارد که می‌خواهد ارسطو او را تعلیم بدهد.

ارسطو برگشت به مقدونیه و معلم خصوصی آلکساندر۱۳ ساله (یا همان اسکندر خودمان) شد که بعدها لقب «کبیر» گرفت.

جناب «کبیر» افتاد تو کار کشورگشایی و نصف دنیایی را که یونانی‌ها می‌شناختند، تصرف کرد و چند تا شهر خیلی بزرگ ساخت و اسم همه‌‌شان را گذاشت «اسکندریه» (کار خوبی هم نکرد، چون اوضاع مسافرت را به هم ریخت و وقتی کسی می‌گفت می‌خواهد برود اسکندریه، معلوم نبود منظورش کدام اسکندریه است).

بیوگرافی ارسطو

کسی نمی‌داند که میانه این معلم و شاگرد تا چه حد خوب بوده. ظاهراً اسکندر نمونه‌هایی از گیاه‌های جالب هر منطقه‌ای را که مشغول بالا کشیدنش بوده، برای ارسطو می‌فرستاده، اما نامه‌ای هم نوشته و گله کرده که چرا ارسطو مطالبی را که به عنوان معلم خصوصی به او یاد داده، تو کلاس‌های عمومی هم درس می‌دهد.

من که هرچه فکر می‌کنم، تو این کار عیبی نمی‌‌بینم؛ انگار، اسکندر هم مثل همه پُرروها و کشورگشاهای دنیا، آدم گستاخ و پرتوقعی بوده.

مجموعه کامل بدنامان تاریخ

در مجموعه کامل بدنامان تاریخ ، زندگی گذشتگان بد کردار تاریخ رو تجزیه و تحلیل می کنیم و برخی از بدترین اقدامات چند هزار سال اخیر رو مورد بررسی قرار میدیم.

بیشتر بخوانید
از نوابغ دنیای باستان تا نوابغ دنیای مدرن
دانلود مجموعه کامل بدنامان تاریخ با دوبله فارسی
 

در هر قسمت زندگی یکی از بدنام‌ترین حاکمان تاریخ رو مورد تجزیه و تحلیل نوینی قرار میدیم.
برای این کار از آزمایشات فیزیکی، باستان شناسی و علم نوین استفاده می کنیم، از سم شناسی تا زیست شناسی تکاملی، زندگیشون رو مجدداً مورد ارزیابی قرار میدیم، تا حقیقت رو از توهم جدا کنیم.
در هر قسمت از مکان وقوع مهمترین یا شنیع‌ترین ترین حوادث بازدید می کنیم تا بفهمیم واقعاً چه اتفاقی افتاده.
تصاویر انیمیشن بسیار پیشرفته، حیرت انگیزترین و وحشیانه‌ترین دقایق زندگیشون رو بازسازی میکنه و با استفاده از یک مقیاس روانی، به فاش کردن ذات شیاطین پنهان شده در کالبد این ستمگران می پردازیم و میبینیم که در مقایسه با سایر گذشتگان بد کردار، در چه جایگاهی قرار دارند.

اسکندر سال ۳۳۵ قبل از میلاد، بعد از سه سال درس خواندن، راه افتاد برود چند جای دیگر را تصرف کند و ارسطو هم برگشت آتن. ارسطو چون هنوز هم عصبانی بود که چرا رئیس آکادمی نشده، تصمیم گرفت به یک محل دانشگاه ‌ـ مانند دیگر برود. متأسفانه چنین جایی وجود نداشت؛ ارسطو هم خودش یک مدرسه تأسیس کرد و اسمش را گذاشت لایسیوم.

فرق لایسیوم با آکادمی در این بود که آدم‌هایی که آنجا کار می‌کردند، به ریاضی و مشاهده و بررسی علاقه بیشتری داشتند و برخلاف آکادمی، کتابخانه و موزه هم داشت.

ارسطو و لایسیومی که راه انداخته بود، تا مدتی حسابی تو دل مردم جا باز کردند. در واقع بیشتر نوشته‌هایی که از ارسطو باقی مانده، یادداشت‌هایی است که از روی آنها تو لایسیوم درس می‌داده؛ برای همین هم همه این نوشته‌ها بدخط و کج و کوله‌اند.

بیوگرافی ارسطو

اما این نوشته‌ها از این نظر استثنایی‌اند که مثل کارهای متفکران یونانی قبل از ارسطو نیستند؛ آخر کارهای قبلی بیشتر قصه و رجزخوانی و عبارت‌های شاعرانه بودند تا متن علمی. یادداشت‌های ارسطو اطلاعات دنباله‌داری هستند که با استدلال‌های منطقی به هم ربط داده شده‌اند.

با اینکه می‌شود به درست بودن بعضی از این اطلاعات و نکته‌ها شک کرد و پای بعضی از استدلال‌ها هم یک کم می‌لنگد، کلاً این نوشته‌ها حال و هوای کاملاً مدرنی دارند.

ارسطو تا سال ۳۲۳ قبل از میلاد به خوبی و خوشی تو لایسیوم ماند؛ یعنی تا وقتی که اسکندر از دنیا رفت. مرگ اسکندر، هم برای ارسطو یک ضربه بود و هم اوضاع زندگی‌اش را به هم ریخت.

چرا؟ چون مردم آتن همیشه یک حس ضد مقدونی تو دلشان داشتند و حالا که اسکندر مرده بود، دیگر به غرغر کردن و زیرلبی بد و بیراه گفتن قناعت نمی‌کردند.

از آن طرف، چون ارسطو سال‌های سال در مقدونیه زندگی کرده بود و دوست‌های مقدونی زیادی داشت، مردم فکر می‌کردند او خیلی بیشتر از آنکه باید، به مقدونیه کشش دارد. برای همین هم به او تهمت زدند که به خدایان بی‌احترامی می‌کند. چندین سال پیش از آن، چیزی شبیه به همین برای یک فیلسوف دیگر به نام سقراط اتفاق افتاد و به مرگ محکوم شد.

ارسطو هم که نمی‌خواست این بلا سرش بیاید، به کالکیس فرار کرد و چند ماه بعد در سن ۶۲ سالگی با زندگی خداحافظی کرد. علت واقعی مرگش هنوز معلوم نیست، اما می‌گویند چون نتوانست از چند و چون و دلیل به وجود آمدن جزر و مد سر دربیاورد، خودش را انداخت تو دریا؛ و این نشان می‌دهد که آدم می‌تواند از شدت عشق به علم و دانش، خودش را به کشتن بدهد!

*

ارسطو

این بود کارنامه تو

زیست شناسی، نجوم و فیزیک را متحول کردی

مهم ترین کشف تو:

راه و رسم دانشمند شدن

دلبستگی غیر علمی ات:

تقریبا همه چیز…

 

TVmostanad

TVmostanad

ایده راه اندازی سایت تی وی مستند همزمان با راه اندازی شبکه manoto2 به ذهن ما رسید. در همون روزهایی که شبکه منوتو ۲ بصورت ۲۴ ساعته فقط دمویی از مستند هایی که قرار بود در این شبکه پخش بشه رو نشون میداد. برای همین از روز اول ما شروع به آرشیو کردن مستندهای این شبکه کردیم…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درباره تی وی مستند

ایده راه اندازی سایت تی وی مستند همزمان با راه اندازی شبکه manoto2 به ذهن ما رسید.

در همون روزهایی که شبکه منوتو ۲ بصورت ۲۴ ساعته فقط دمویی از مستند هایی که قرار بود در این شبکه پخش بشه رو نشون میداد.

برای همین از روز اول ما شروع به آرشیو کردن مستندهای این شبکه کردیم…

بقیه شو اینجا بخون…

آخرین مطالب بلاگ
آلزایمر و مراحل پیشرف آن
آلزایمر | بخش اول : شروع و پیشرفت بیماری

در این سری نوشته ها؛ به بررسی بیماری آلزایمر و مراحل مختلف پیشروی آن خواهیم پرداخت و بهترین روش های پیشگیری و مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر را معرفی خواهیم کرد. در ادامه با تی وی مستند همراه باشید…

بیشتر بخوانید »
ارسطو
ارسطو و موجودات ماه نشین او!

ارسطو جزء اولین متفکرهای دانشمند مسلک بود و برای همین کارهای زیادی کرد: فیزیک و زیست‌شناسی را اختراع کرد (هرچند که باز هم به آنها می‌گفتند فلسفه!)، روش استدلال را متحول کرد و علاوه بر اینها، به کیهان‌شناسی، سیاست، کانی‌شناسی و شیمی هم سرک کشید. یک مقدار از وقتش را هم صرف نوشتن درباره ورزش کرد و یک چیزهایی هم درمورد لوازم آرایش نوشت.

بیشتر بخوانید »
روح چیست وو چگونه ارواح را احضار کنیم
روح و ارتباط با ارواح + فیلم مستند

کلمه روح بلافاصله تصور خاصی را در اذهان اکثر مردم به وجود می‌آورد و اگر چه شواهد زیادی برای اثبات وجود روح موجود نیست اما این باور عملاً بخشی از اعتقادات هر فرهنگی در جهان را تشکیل می‌دهد. ولی به ‌راستی روح چیست؟

بیشتر بخوانید »
وسواسی
وسواسی ها بخوانند: ۲ – اختلال وسواسی- اجباری

اختلال های وسواسی – اجباری، افکاری هستند که بار‌ها و بار‌ها به ذهن شما می‌آیند. شما نمی‌خواهید به آنها فکر کنید اما آنها به هر حال به ذهن شما می‌آیند و باعث می‌شوند که شما عصبی شوید یا احساس بدی پیدا کنید.

بیشتر بخوانید »
ایران باستان
کامل ترین تاریخ ایران باستان + فیلم مستند

گستره امپراتوری‌ ایران باستان در اوج عظمت خود بیش‌تر منطقه‌ای‌ را که امروز خاور نزدیک یا خاورمیانه می‌‌گویند شامل می‌‌شد و از غرب سواحل دریای‌ مدیترانه و از شرق تا مرزهای‌ هندوستان را در بر می‌‌گرفت. در این میان سرزمین اصلی‌ ایران ویژگی‌ بیش‌تری‌ داشت و شامل ناحیه‌ای‌ می‌‌شد که امروزه ملت ایران در آن سکونت دارد.

بیشتر بخوانید »
عکس انسان های اولیه
انسان اولیه از تکامل تا پیدایش دین و مذهب

ما در مورد انسان‌‌ اولیه چیزهای‌ خیلی‌ کمی‌ می‌‌دانیم، یعنی‌ حقیقتش تقریباً هیچ چیزی‌ نمی‌‌دانیم. نه نوشته‌ای‌ از آنها به یادگار مانده و نه حتی‌ تصویری‌. تمام دانسته‌های‌ ما، تنها حدس و گمان‌هایی‌ هستند بر پایه‌ی یافته‌های‌ باستان‌شناسان.

بیشتر بخوانید »
دور انداختن
وسواسی ها بخوانند: ۱ – دور ریختنی ها

برای یک لحظه چشمانتان را ببندید و خانه‌ی خود را در ذهن تصور کنید. در تمام اتاق‌ها قدم بزنید و تمام وسایل دور ریختنی را که می‌بینید بشمارید. در مورد آشپزخانه، اتاق‌ خواب، دستشوئی، حمام و تمام اتاق‌های خانه فکر کنید.

بیشتر بخوانید »
امواج رادیویی
رادیو چگونه کار میکند؟

امروزه ما دربارۀ تلفن همراه، دوربین‌های کنترلی، رادیو FM، سیستم‌های کنترل از راه دور، GPS، ارتباطات ماهواره‌ای و هزاران فناوری دیگر مطالبی می‌شنویم که همۀ آن‌ها از امواج رادیویی استفاده می‌کنند.

بیشتر بخوانید »
موتور الکتریکی چیست و چگونه کار میکند؟
موتور الکتریکی چیست و چگونه کار میکند؟

موتور الکتریکی تقریباً همه جا هستند! داخل وسایل برقی خانۀ شما، مثل آب میوه‌گیری، یخچال، ماشین لباسشویی، ضبط صوت، سشوار و ده‌ها وسیلۀ دیگر از این موتورها استفاده شده است. با ما همراه باشید تا ببینید این موتورها چگونه کار می‌کنند؟

بیشتر بخوانید »
الکتروسیته
تسلا، پدر ارتباطات بی‌سیم

وقتی به یک مخترع فکر می‌کنید، تصویر چه کسی به ذهن می‌آید؟ برای خیلی از مردم آن شخص توماس ادیسون است. اما برای عده‌ای دیگر- به خصوص افرادی که به نوعی با اختراع سروکار دارند این شخص نیکولا تسلا است. او برای خیلی‌ها یک قهرمانی واقعی است: ایلان ماسک حتی خودروی مشهورش را به اسم او نام‌گذاری کرد.

بیشتر بخوانید »
جریان الکتریکی و الکترومغناطیس به زبان ساده

با عبور دادن جریان الکتریکی از سیم، حول آن یک میدان مغناطیسی به وجود می‌‌آید. با استفاده از همین مفهوم ساده صدها وسیله‌ای را که امروزه با آن‌ها سر و کار داریم، ساخته شده‌اند. وسایلی مانند: آب‌میوه‌گیری، تلویزیون، ویدئو، تلفن، ضبط‌صوت، بلندگو، زنگ اخبار، دیسک‌های مغناطیسی و…

بیشتر بخوانید »
زمین شناسی
زمین شناسی از پوسته تا هسته!

زمین شناسی (Geology) از واژه یونانی Geo به معنی زمین و Logos به معنی علم گرفته شده و در واقع علم مطالعه زمین است. زمین‌شناسی دانش شناخت زمان و چگونگی پیدایش زمین و تکامل آن، مواد تشکیل‌دهنده، ساختارها و رویدادهایی مانند کوهزایی و تشکیل اقیانوس‌ها و همچنین پیدایش جانداران در طول تاریخ آن است.

بیشتر بخوانید »
داوینچی
لئوناردو داوینچی, نابغه یا نقاشی هنرمند؟

در این نوشته، می‌توانید با تمام اتفاقات هیجان‌انگیز و داستان‌های حیرت‌آور زندگی کسی آشنا شوید که در درجۀ اول، او را بزرگ‌ترین مخترع جهان تا به امروز می‌دانیم.
همچنین در این نوشته، می‌توانید با اختراعات باور‌نکردنی لئوناردو داوینچی آشنا شوید که صدها سال بعد ساخته شدند. در بعضی از قسمت‌ها نیز، با نگاه کردن به نقاشی‌ها می‌توانید بفهمید که چگونه می‌توان یک شاهکار هنری خلق کرد

بیشتر بخوانید »
تربیت کودک با جو فراست، متخصص تربیت فرزند
تربیت کودک با جو فراست، متخصص تربیت فرزند

در این نوشته میخواهیم در کنار معروف ترین متخصص تربیت کودک، جو فراست, نویسنده کتاب “مادر کافی” رفتار با کودک خود را بیاموزیم و به عنوان یک پدر و مادر نمونه تربیت فرزند خود را به بهترین شکل انجام دهیم!

بیشتر بخوانید »
دایناسور شناسی
دایناسور شناسی به روش تی وی مستند!

این مقاله مانند سایر نوشته های سایت تی وی مستند، همواره با جدیدترین اطلاعات در مورد دایناسورها بروز رسانی میگردد. نظرات خود را درباره این موجودات غول پیکر با ما در میان بگذارید و برامون بنویسید دوست دارید در بروزرسانی های بعدی؛ چه اطلاعاتی درباره دایناسورها را برایتان بازگو نماییم.

بیشتر بخوانید »
جنگ های جهانی
هرچیزی که باید درباره جنگ جهانی اول و دوم بدانید!

جنگ های جهانی اول و دوم به مجموعه نبردهایی گفته می‌شود که در آن اکثر کشورهای جهان به‌نوعی درگیر شدند.
این اصطلاح معمولاً اشاره به دو جنگ بین‌المللی دارد که در طول قرن ۲۰ رخ‌داده است یعنی:
جنگ جهانی اول (۱۹۱۴-۱۹۱۸) و جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹-۱۹۴۵)

بیشتر بخوانید »
دانلود در جستجوی نازی ها با دوبله فارسی
آدولف هیتلر از تولد تا مرگ

در خصوص آدولف هیتلر سخن فراوان است. اما در این مقاله که قصد داریم آن را به طور متناوب منتشر و بروز رسانی نماییم میخواهیم از تمام اسناد و داده‌های موجود بهره بگیریم.

همچنین در این مقاله با بررسی مستندها و مدارک واقعی؛ درک درستی را نسبت به شخصیت این فرد و کنش‌های او که منجر به تغییرات بزرگی در ساختارهای سیاسی؛ علمی و حتی جغرافیایی گشت؛ را به دست خواهیم آورد.

بیشتر بخوانید »
آشنایی با تاریخ آمریکا
تاریخ آمریکا از ابتدا تا امروز

می گویند تاریخ آمریکا به حدودا ۴۰۰ سال پیش باز می گردد و سالی که این کشور به رسمیت شناخته شد، ۱۷۷۶ بود؛ البته بدون شک این کشور به عنوان زیستگاه انسان ها و بشر، قدمت بسیار بیشتری دارد و ۴۰۰ سال در برابر این قدمت عدد چندان زیادی نخواهد بود.

بیشتر بخوانید »
فرازمینی ها
حقایقی درباره فرازمینی ها

فرازمینی ها موجوداتی هستند که همواره بخش بزرگی از ذهن بشر را مشغول کرده و سوالات بی شماری درباره آن ها وجود دارد؛ البته دلایل و نشانه های بسیار زیادی برای اثبات وجود فرازمینی ها وجود دارد که در این مقاله، برخی از آن ها را به شما می گوییم.

بیشتر بخوانید »
ماورالطبیعه
ماورالطبیعه چیست

ماورالطبیعه به مسائلی گفته می شود که مردم و بشر در طول این سال ها، هیچ توجیه علمی برای آن نداشتند و نمی توانستند آن را درک کنند؛ فرا گیتی، نام دیگر ماورالطبیعه است که در این مقاله، اطلاعاتی را درباره آن به شما کاربران گرامی، ارائه می کنیم.

بیشتر بخوانید »
دانلود مستند سیاره ها - 1 از مجموعه سیاره ها با دوبله شبکه منوتو
دانلود برترین فیلم های مستند نجوم , فضا و سیاره ها

در این مقاله بهترین مستند ها در زمینه نجوم , کیهان و فضا را به شما معرفی خواهیم کرد. این لیست با مستند سیاره ها شروع میشود. به مرور کامل تر شده و همواره جدید ترین مستند ها به ابتدای آن اضافه خواهند شد.

بیشتر بخوانید »
manoto official website
سایت رسمی manoto

در این صفحه میتوانید به تمام اطلاعات بروزرسانی شده شبکه تلویزیونی manoto همچون جدیدترین فرکانس من و تو , پخش زنده من و تو ( live manoto ) , زمان پخش برنامه های من و تو و لیست سریال های شبکه من و تو دسترسی داشته باشید.

بیشتر بخوانید »
زندگی آلبرت اینشتین
نابغه – فیلم زندگی انیشتین

مستند نابغه در قالب یک سریال جذاب به بررسی زندگی پرفراز و نشیب یک فیزیکدان می پردازد که بعدها تبدیل به سمبلی با نام آلبرت انیشتین می شود. انیشتین که انسانی شدیداً مستقل، به طور مادرزادی باهوش و بی اندازه کنجکاو بود نگرش انسان ها را نسبت به عالم هستی تغییر داد.
متعاقباً، این برنامه تلویزیونی دید ما را نسبت به انیشتین تغییر خواهد داد. از دستاوردها و شکست های اولیه انیشتین در دنیای آکادمیک گرفته تا جستجوی عاطفی او در پی عشق و روابط انسانی، این روایت داستانی زیبا تصویری از آلبرت انیشتین واقعی با وجود پیچیدگی های شخصیتی او ترسیم خواهد کرد.

بیشتر بخوانید »
مروری بر مستند “ردپای هیتلر”
مروری بر مستند “ردپای هیتلر”

آیا واقعاً هیتلر در پناهگاه برلین درگذشت؟ مستند ردپای هیتلر این موضوع را بررسی میکند.

مجموعه مستند شکار هیتلر شواهد جدیدی را منتشر می کند که نشان می دهد هیتلر در سال ۱۹۴۵ مرگ را فریب داد و به آمریکای جنوبی فرار کرد.

بیشتر بخوانید »
ریور فینیکس
ریور فینیکس | زندگی خصوصی تا مرگ پرحاشیه بر اثر مصرف کوکایین + فیلم

ریور فینیکس نامزد دریافت جایزه اسکار و بازیگر جوان آینده داری بود که در سن ۲۳ سالگی در اثر مصرف بیش از حد مواد مخدر درگذشت. در ادامه با زندگینامه این ستاره سینما آشنا شده و در یک فیلم مستند علل مرگ زود هنگام او را بررسی میکنیم.

بیشتر بخوانید »
دانستنی های راه افتادن کودک به همراه فیلم
اگر نگران راه افتادن کودک خود هستید بخوانید!

معمولا همه پدر و مادرها , از لحظه تولد فرزند و حتی مدتها قبل از آن , همواره با سوالاتی درخصوص مراحل رشد کودک و نحوه صحیح مراقبت از نوزاد مواجه هستند. ما در این نوشته به سوالات والدین در رابطه با زمان بندی رشد کودکان پاسخ خواهیم داد.

بیشتر بخوانید »
مستند های تاریخی منوتو
مجموعه مستند های تاریخی منوتو

برخی از برنامه های دوبله شده توسط شبکه منوتو به صورت تک قسمتی یا دو قسمتی ارائه شده است.
این برنامه ها که در قالب ویژه برنامه دسته بندی شده اند نیز خود شامل موضوعات مختلف هستند.
ما برنامه های تاریخی و سیاسی این بخش را تحن عنوان ” مستند های تاریخی منوتو ” برچسب گذاری کرده ایم!

بیشتر بخوانید »
دانلود مستند تور زیبایی یا رازهای زیبایی با ریچل هانتر
ریچل هانتر و مستند تور زیبایی (رازهای زیبایی)

مجموعه مستند تور زیبایی با ریچل هانتر (Rachel Hunters Tour of Beauty) یک سریال تلویزیونی پرطرفدار است که در جستجوی جهانی وی برای جستجوی کلیدهای بهزیستی ، سلامتی برتر و زیبایی پایدار ، با او همراه میشود.

بیشتر بخوانید »
شب نبرد حیوانات
شب نبرد حیوانات

مستند شب نبرد حیوانات بعد نمایشی و همین طور بخش مردانه‌ی UFC را به تصویر می‌کشد و علم پشت تاکتیک ها و سلاح های حاصل بدنسازی حیوانات که قهرمانان انسانی نمی توانند از آنها بهره ببرند را تجزیه و تحلیل می‌کند. هیچ مانعی وجود ندارد – همه چیز به سوی حیات وحش روانه می‌شود.

بیشتر بخوانید »
انسان در برابر ویروس
انسان در برابر ویروس

مستند انسان در برابر ویروس داستان مردی شوخ طبع به نام تیم درا و دانش مهندسی اوست که با ایده گرفتن از ویدیوهای کوتاهی که صدها هزار بار در اینترنت دیده شده اند برای ابداع چالشهایشان استفاده می کند. از اسکی روی آب پشت یک قایق تندروی مسافربر گرفته تا بازی تنیس روی بال هواپیما به هنگام پرواز، این زوج عجیب اصول علمی کلیدی ای را شرح می دهند که به بدلکاران آماتور از سراسر جهان اجازه می دهند به پدیده هایی همه گیر تبدیل گردند.

بیشتر بخوانید »
دانلود مستند ماهی غول پیکر با دوبله فارسی شبکه National Geographic farsi
ماهی غول پیکر

اشتیاق زب به حفاظت از ماهی های غول پیکر و محیط زندگی آنها باعث شده است که به شش قاره در سراسر جهان سفر کند و از نزدیک با پیچیده ترین مشکلات اکوسیستم آب شیرین در این سیاره روبرو شود. مناطقی همچون رود آمازون , رودخانه مکونگ , رودخانه می سی سی پی , رود نیل , حوزه آبخیز دریاچه بیکال در روسیه و…

بیشتر بخوانید »
Cosmos
کاسموس

شاید در تاریخ مستند‌های علمی تلوزیونی هیچ نمونه مشابهی برای مجموعه‌ای که کارل ساگان، دانشمند و مروج علم برجسته آمریکایی سه دهه پیش ساخت پیدا نشود.

کارل ساگان که خود دانشمندی سیاره شناس و یکی از چهره‌های فعال ماموریت‌های فضایی روباتیک ناسا و از آن مهم‌تر مروج علمی برجسته‌ای بود که دغدغه توسعه علمی در میان عموم مردم را داشت با ساخت مجموعه‌ای به نام کاسموس: سفری شخصی، که از شبکه پی.بی.اس پخش شد، ذهن بسیاری از مردم جهان را تحت تاثیر قرار داد. در سال‌های بعد کاسموس ساگان بارها و بارها پخش شد تا به پربیننده‌ترین مجموعه تلوزیونی جهان بدل شود. در کاسموس، ساگان ما را با خود به سفری از کوچک‌ترین ساختارهای عالم تا کیهان در بزرگ‌ترین ابعاد شناخته شده خود همراه می‌کرد.

بیشتر بخوانید »
ارتباط سریع با ما!

همین الان میتونی روی دکمه بالا کلیک کنی و سوالاتت رو درباره آرشیو مستندها از ما توی واتساپ بپرسی!